ဖမ္းဆီးခံ ၁၄ ဦးေသဆံုးမႈ ႏုိင္ငံတကာ ေ၀ဖန္ရႈတ္ခ်စရာျဖစ္ေန

2019-07-03
အီးေမးလ္
မွတ္ခ်က္ေပးပါ
Share
ပံုႏွိပ္ပါ
ကိုေဇာ္ဝင္းလိႈင္ရဲ႕ ရုပ္အေလာင္းကို ၂၀၁၉ ဇူလိုင္ ၂ ရက္ေန႔က စစ္ေတြေဆး႐ံုထဲက ရင္ခြဲ႐ံုကေန သယ္ထုတ္လာစဥ္
ကိုေဇာ္ဝင္းလိႈင္ရဲ႕ ရုပ္အေလာင္းကို ၂၀၁၉ ဇူလိုင္ ၂ ရက္ေန႔က စစ္ေတြေဆး႐ံုထဲက ရင္ခြဲ႐ံုကေန သယ္ထုတ္လာစဥ္
Photo: RFA

ေဒသခံေတြကို သက္ေသအေထာက္အထား ခိုင္ခိုင္လံုလံုမရွိဘဲ AA နဲ႔ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ေနတယ္ဆိုတဲ့ စြပ္စြဲခ်က္နဲ႔ တပ္မေတာ္က ရက္အကန္႔အသတ္မရွိ ေခၚယူစစ္ေဆးတာ၊ ဖမ္းဆီးႏွိပ္စက္တာ၊ ဖမ္းဆီးစစ္ေဆးခံရစဥ္ ေသဆံုးသြားခဲ့တာေတြဟာ ႏိုင္ငံတကာဥပေဒေတြနဲ႔ မကိုက္ညီသလို စစ္ရာဇဝတ္မႈ ေျမာက္တယ္လို႔ လူ႔အခြင့္အေရးေဆာင္ရြက္ေနသူေတြက ေထာက္ျပၾကပါတယ္။

AA ကို ရိကၡာေထာက္ပံ့တယ္၊ သတင္းေပးတယ္ဆိုတဲ့ သံသယနဲ႔ ေဒသခံေတြကို တပ္မေတာ္က ဖမ္းဆီးႏွိပ္စက္ညွဥ္းပန္းတယ္ဆိုတဲ့ သတင္းေတြ အျမဲမျပတ္ၾကားေနရၿပီး ဒါေတြကို ရပ္တန္းက ရပ္သင့္ၿပီလို႔လည္း ျပည္ပေရာက္ လူ႔အခြင့္အေရးေဆာင္ရြက္ေနသူေတြက ေျပာၾကပါတယ္။

ဒီလုပ္ရပ္ေတြဟာ ႏုိင္ငံတကာ လူ႔အခြင့္အေရးဆုိင္ရာ စာခ်ဳပ္ေတြကို ခ်ဳိးေဖာက္ရာ ေရာက္တယ္လို႔ ျပည္ပအဖဲြ႔အစည္းေတြက ေ၀ဖန္ေထာက္ျပၾကေပမယ့္ တပ္မေတာ္ကေတာ့ လက္မခံပါဘူး။

အာရွလူ႔အခြင့္အေရးေကာ္မရွင္ရဲ႕ ျမန္မာႏိုင္ငံဆိုင္ရာတာဝန္ခံ ဦးမင္းလြင္ဦး က - ျပည္တြင္းေရးကိစၥျဖစ္လို႔ ႏိုင္ငံတကာက ဝင္မစြက္ဖက္ဖို႔ေျပာၿပီး တပ္မေတာ္က လုပ္ခ်င္တိုင္း လုပ္ေနတယ္လို႔ ေျပာပါတယ္။

"ျပည္တြင္းေရးကိစၥျဖစ္တယ္။ ႏိုင္ငံတကာဝင္မရႈပ္နဲ႔ဆိုတဲ့ စကားတစ္ခြန္းနဲ႔ ႏိုင္ငံတကာကို ပိတ္ထားၿပီး ျပည္တြင္းမွာ လုပ္ခ်င္သလို လုပ္ေနတာကေတာ့ တပ္မေတာ္က သူတို႔က်ဴးလြန္တဲ့အမႈေတြက်ေတာ့ ျမန္ျမန္ဆန္ဆန္ ဖုံးအုပ္ၿပီးေတာ့ သက္ေသေဖ်ာက္ပစ္တဲ့ ကိစၥရပ္ေတြ ျမန္ျမန္ဆန္ဆန္လုပ္ေဆာင္တဲ့အတြက္ ႏိုင္ငံတကာခံုရံုးတင္မယ့္ ကိစၥကေတာ့ သိပ္ၿပီးေတာ့ လြယ္မယ့္ကိစၥမဟုတ္ေသးဘူးလို႔ က်ေနာ္ျမင္တယ္။ သို႔ေပမယ့္ စစ္ေခါင္းေဆာင္ေတြရဲ႕စစ္အစိုးရေတြရဲ႕ ေငြေၾကးနဲ႔ လက္နက္တင္သြင္းမႈေတြမွာ ပိတ္ပင္မႈေတြ ဖိအားေပးမႈေတြနဲ႔ ပိုၿပီးေတာ့ ၾကံဳလာရလိမ့္မယ္"

ၿပီးခဲ့တဲ့ ဒီဇင္ဘာလကစၿပီး ဒီေန႔အထိ ရကိၡဳင့္တပ္ေတာ္ AA အဖြဲ႔ဝင္လို႔ သံသယရွိသူ ၉၀ ဦးကို တပ္မေတာ္က ဖမ္းဆီးစစ္ေဆးခဲ့တာရွိၿပီး၊ လက္ရွိစစ္ေဆးေနဆဲ ၃၆ ဦး၊ ျပန္လႊတ္ေပးခဲ့သူက ၈ ဦး၊ အမႈဖြင့္ထားသူ ၄၅ ဦး၊ ျပစ္ဒဏ္ခ်မွတ္ၿပီးသူ ၃ ဦးရွိတယ္လို႔ တပ္မေတာ္က သတင္းထုတ္ျပန္ထားပါတယ္။

အဲဒီလိုစစ္ေဆးခံရသူေတြထဲမွာ၊ ဒီႏွစ္ မတ္လကစၿပီး၊ ဇူလိုင္လ ၁ရက္ေန႔အထိ အနည္းဆံုး (၁၄) ေယာက္ ဒဏ္ရာဒဏ္ခ်က္ေတြနဲ႔ ေသဆံုးသြားတာကို RFA က ေလ့လာထားတဲ့ သတင္းမွတ္တမ္းစာရင္းေတြအရ သိရပါတယ္။  ေသဆံုးသူေတြဟာ ေျမာက္ဦးၿမိဳ႕နယ္မွာ ေျခာက္ဦး၊ ေက်ာက္ေတာ္ၿမိဳ႕နယ္မွာ တစ္ဦးနဲ႔ ရေသ့ေတာင္ၿမိဳ႕နယ္မွာ ခုႏွစ္ဦး ရွိေနပါတယ္။

ဒီအေထာက္အထားေတြေၾကာင့္ ႏိုင္ငံတကာက တပ္မေတာ္ကို အေရးယူႏိုင္ေရး ပိုမိုဖိအားေပး လုပ္ေဆာင္တာေတြရွိလာႏိုင္တယ္လို႔ လူ႔အခြင့္အေရးေဆာင္ရြက္ေနတဲ့ Fortify Rights  အဖြဲ႔က နစ္ကီဒိုင္းမြန္း က သံုးသပ္ပါတယ္။

"စစ္တပ္က လူ႔အခြင့္ေရးခ်ိဳးေဖာက္မႈေတြ က်ဴးလြန္ေလေလ အေထာက္အထားေတြ ပိုၿပီးေတာ့ထြက္လာမယ္။ ႏိုင္ငံတကာကလည္း ဖိအားေပးေနတယ္။ ICC တင္ဖို႔လည္း လုပ္ေနတဲ့အခ်ိန္မွာ စစ္တပ္က ကိုယ့္လည္ပင္းကို ကိုယ္ႀကိဳးကြင္းစြပ္သလို ျဖစ္ေနတယ္။ AA နဲ႔ ျဖစ္တဲ့ကိစၥမွာ စစ္ရာဇဝတ္မႈက်ဴးလြန္တာရွိတယ္။ စစ္ျဖစ္ေနခ်ိန္မွာ ဖမ္းဆီးခ်ဳပ္ေႏွာင္ႏွိပ္စက္ၿပီးေတာ့ သတ္ျဖတ္တာေတြ ဥပေဒမဲ့သတ္ျဖတ္တာေတြက စစ္ရာဇတ္မႈေတြနဲ႔ အက်ဳံံးဝင္တယ္"

တပ္မေတာ္သတင္းမွန္ျပန္ၾကားေရးအဖြဲ႔က ဗိုလ္မွဴးခ်ဳပ္ ေဇာ္မင္းထြန္းက ရကိၡဳင့္တပ္ေတာ္ AA အဖြဲ႔ဝင္လို႔ ယူဆခ်က္ေၾကာင့္ တပ္မေတာ္က ဖမ္းဆီးစစ္ေဆးခဲ့သူေတြ စစ္ေဆးေနစဥ္ ေသဆံုးသြားခဲ့တာေတြအတြက္ နစ္နာသူေတြဘက္က ဥပေဒအရ တိုင္ၾကားႏိုင္တယ္လို႔ RFA ကတဆင့္ ေျပာထားပါတယ္။

ေသဆံုးသြားသူေတြရဲ႕ မိသားစုဝင္ေတြက တပ္မေတာ္က ညွင္းပန္းႏွိပ္စက္မႈေတြ ရွိတယ္ဆိုတဲ့ ေျပာဆိုခ်က္ေတြအေပၚ တပ္မေတာ္သတင္းမွန္ျပန္ၾကားေရးအဖြဲ႔ဘက္က ျငင္းဆိုတာမရွိဘဲ တိုင္ၾကားမယ္ဆိုရင္ စံုစမ္းစစ္ေဆးေရးအဖြဲ႔ဖြဲ႔စည္းၿပီး စစ္ေဆးသြားမွာ ျဖစ္တယ္လို႔ ဗိုလ္မွဴးခ်ဳပ္ ေဇာ္မင္းထြန္းက ေျပာပါတယ္။

ႏိုင္ငံသားတိုင္းမွာ အခြင့္အေရးရွိတဲ့အတြက္ ဥပေဒအရ ေဆာင္ရြက္ႏိုင္တယ္လို႔ ဗိုလ္မွဴးခ်ဳပ္ ေဇာ္မင္းထြန္းက ေျပာေပမယ့္ ရခိုင္ျပည္နယ္အေျခစိုက္ တရားလႊတ္ေတာ္ေရွ႕ေန တစ္ဦး ျဖစ္တဲ့ ေဒၚေအးႏုစိန္က အခုလို သံုးသပ္ေျပာၾကားပါတယ္။

"ဥပေဒနဲ႔ အညီလုပ္ေပါ့ဆိုတဲ့ စိန္ေခၚမႈမ်ိဳးေတြကို ၾကားလာရတယ္။ အမွန္တရားကို ေပၚေပါက္ေစခ်င္တဲ့ ဆႏၵရွိတယ္။ အန္တီတို႔လည္း လုပ္ေပးခ်င္တယ္။ ဒါေပမဲ့ ဘယ္ကိုသြားတိုင္ရမွာလဲ။ တိုင္ၿပီးရင္ေရာ ဘယ္သူက လုပ္ေပးမွာလဲ။ တိုင္ထားတဲ့အဆင့္ လုပ္မေပးႏိုင္တဲ့အဆင့္မွာေကာ ဒီျပည္သူေတြဟာ ဘယ္ေလာက္ထိ ထိခိုက္နစ္နာမႈေတြကို ရင္ဆိုင္ၾကံဳေတြ႔ရမွာလဲ။ အန္တီတို႔ပါတီရဲ႕ အစီရင္ခံစာမွာ လြတ္လပ္တဲ့ စံုစမ္းစစ္ေဆးေရးေကာ္မရွင္ ဖြဲ႔ၿပီး က်ဴးလြန္သူေတြကို ထိုက္သင့္တဲ့ အျပစ္ေပးပါလို႔ ေတာင္းဆိုထားတယ္"

ကုလသမဂၢမွာ UNCAT လို႔အတိုေကာက္ေခၚတဲ့ United Nations Convention against Torture ညွင္းပမ္းႏွိပ္စက္မႈနဲ႔ အျခားလူမဆန္မႈေတြကို ဆန္႔က်င္တဲ့သေဘာတူစာခ်ဳပ္ကို ၁၉၈၅ ခုႏွစ္ ေဖေဖၚဝါရီလမွာ အတည္ျပဳျပဌာန္းခဲ့ၿပီး၊ နိုင္ငံေပါင္း ၁၇၀ က အသိအမွတ္ျပဳလက္မွတ္ထိုးထားၾကပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ျမန္မာနိုင္ငံကေတာ့ အဲဒီစာခ်ဳပ္ကို လက္မွတ္ထိုးထားတဲ့ နုိင္ငံေတြရဲ႕စာရင္းမွာ မေတြ႔ရပါဘူး။

သတင္းအခ်က္အလက္ျဖစ္ျဖစ္၊ အေၾကာင္းကိစၥတစ္ခုခုကိုျဖစ္ျဖစ္ ဝန္ခံလာေအာင္ ရုပ္ခႏၵာကိုယ္ကို ပဲျဖစ္ျဖစ္၊ စိတ္ကိုပဲျဖစ္ျဖစ္ နာက်င္ေအာင္၊ ဒုကၡေတြခံစားရေအာင္ ျပဳလုပ္တာကို ညွဥ္းပမ္းႏွိပ္စက္မႈလို႔ အဲဒီစာခ်ဳပ္မွာ အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုထားပါတယ္။ အဲဒီလိုျပဳမူတာကို စာခ်ဳပ္က တားျမစ္ထားပါတယ္။

ျမန္မာႏုိင္ငံအမ်ဳိးသားလူ႔အခြင့္အေရး ေကာ္မရွင္က ျမန္မာႏုိင္ငံအေနနဲ႔ ဒီစာခ်ဳပ္မွာ ပါ၀င္လက္မွတ္ေရးထိုးသင့္တယ္ဆုိၿပီး သမၼတထံ တင္ျပထားတယ္လို႔ ေကာ္မရွင္ အဖဲြ႔၀င္ ဥပေဒပညာရွင္ ေဒါက္တာ တင္ေမထြန္းက RFA ကို ေျပာပါတယ္။

ဒီစာခ်ဳပ္မွာ လက္မွတ္ေရးထိုးထားျခင္းမရွိေသးတဲ့ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ဒီလို ညွဥ္းပမ္းႏွိပ္စက္မႈေတြအတြက္ ဘယ္လိုအေရးယူႏုိင္ပါလဲ။

ျမန္မာႏုိင္ငံ အမ်ဳိးသားလူ႔အခြင့္အေရး ေကာ္မရွင္ အဖဲြ႔၀င္ ဦးယုလြင္ေအာင္က -

"ညွဥ္းပန္းႏွိပ္စက္မႈဆိုတာလည္း လူ႔အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖာက္တာပဲ။ ဒါေပမဲ့ ဒီျဖစ္စဥ္ျဖစ္ရပ္ေတြက ဘာေၾကာင့္ ျဖစ္တယ္ဆိုတာမသိေတာ့ အျပစ္ရွိတယ္လို႔ ေျပာဖို႔ နည္းနည္းခက္တာေပါ့။ လူ႔အခြင့္အေရး ေၾကညာစာတမ္းမွာကို က မည္သူ႔ကိုမွ ညွဥ္းပန္းမႏွိပ္စက္ရဆိုတာလည္း ရွိတယ္ေလ။ ေနာက္ၿပီးေတာ့ အသက္ရွင္သန္ပိုင္ခြင့္ဆိိုတာကလည္း လူ႔အခြင့္အေရးပဲေလ။ ေနာင္အလားတူ ဒါမ်ိဳးမျဖစ္ေစဖို႔အတြက္ ေၾကညာခ်က္ထုတ္ရမလား ၊ ႏိုင္ငံေတာ္ သမၼတဆီကို စာေရးရမလား၊ ကာကြယ္ေရးဦးစီးခ်ဳပ္ဆီ စာေရးရမလား ဒါေတြက အန္ကယ္တို႔က ဆံုးျဖတ္လို႔မရေသးဘူး။ အန္ကယ္တို႔ ေတာ့ အဲ့ဒီလိုျဖစ္စဥ္ျဖစ္ရပ္ေတြကို အခု စုစည္းေနတာေပါ့ေနာ္။ ဒါကို ဘယ္လိုလုပ္သင့္လဲဆိုတာကိုေတာ့ ေကာ္မရွင္မွာ စံုညီ အစည္းအေဝးတင္ျပမယ္လို႔ အန္ကယ္က စဥ္းစားထားတာေပါ့ေနာ္"

ၿပီးခဲ့တဲ့ ေမလ ၂၉ ရက္ေန႔က ႏိုင္ငံတကာလြတ္ၿငိမ္းခ်မ္းသာခြင့္အဖြဲ႔ AI က ရခိုင္ျပည္နယ္အတြင္းက တိုက္ပြဲေတြနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ ေၾကညာခ်က္ထုတ္ျပန္ခဲ့ရာမွာ ျမန္မာ့တပ္မေတာ္ဘက္က လုပ္ထံုး လုပ္နည္းေတြကို ေက်ာ္လြန္ၿပီး အရပ္သားေတြကို သတ္ျဖတ္တာေတြ၊ ဥပေဒမဲ့ဖမ္းဆီးတာေတြ၊ လက္စ ေဖ်ာက္တာေတြရွိခဲ့ၿပီး စစ္ရာဇဝတ္မႈေတြ က်ဳးလြန္ေနတယ္လို႔ ေျပာထားပါတယ္။

တပ္မေတာ္က ဖမ္းဆီးစစ္ေဆးစဥ္ ေသဆံုးသြားသူေတြနဲ႔ပတ္သက္လို႔ ႏိုင္ငံတကာက ျမန္မာ့တပ္မေတာ္ေပၚ ျမင္လာႏိုင္တဲ့ အျမင္ေတြအေပၚ ဘယ္လို႔ထည္႔သြင္းစဥ္းစားလဲလို႔ ဗိုလ္မွဴးခ်ဳပ္ ေဇာ္မင္းထြန္းကို ေမးၾကည့္ေတာ့ --

"အေၾကာင္းအရာေတြ အကုန္လံုးကို က်ေနာ္တို႔က ဘယ္သူ႔မွ ဂရုမစိုက္ဘူးဆိုတာ လုပ္လို႔မရဘူး။ တစ္ခါတေလမွာလည္း ႏို္င္ငံတကာ အဖြဲ႔အစည္းေတြမွာ ေလးစားစရာေကာင္းတဲ့ အျပဳအမႈေတြရွိတယ္။ တစ္ခါတေလမွာေတာ့ ပံုျပင္ထဲက ေျမေခြးစြပ္စြဲသလိုပဲ နင္မဟုတ္ရင္ နင္အေဖ နင္အေဖမဟုတ္ရင္ နင့္အဘိုးဆိုတဲ့ အာသီသမ်ိဳးရွိရင္ေတာ့ က်ေနာ္တို႔ ဘာမွ မတတ္ႏိုင္ဘူး။ က်ေနာ္တို႔ အေနနဲ႔ အတတ္ႏိုင္ဆံုး ေဆာင္ရြက္ေနတယ္။ အတတ္ႏိုင္ဆံုးေဆာင္ရြက္ေနတဲ့အတြက္ ဥပေဒအတိုင္း ေဆာင္ရြက္ႏိုင္တယ္ဆိုတဲ့ စကားမ်ိဳးေျပာတာျဖစ္တယ္"

ဒါကေတာ့ ရခိုင္ပဋိပကၡအတြင္း တပ္မေတာ္ ဖမ္းဆီးထားစဥ္နဲ႔ ဖမ္းဆီးခံရၿပီး ေသဆံုးခဲ့သူေတြနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ ႏုိင္ငံတကာက ေ၀ဖန္ေျပာဆုိခ်က္ေတြ ရွိေနတဲ့အေၾကာင္း စုစည္းတင္ျပလိုက္တာျဖစ္ပါတယ္ရွင္။

(RFA သတင္းေထာက္ မေဝမာထြန္း စုစည္းတင္ျပသည္)

ကြန္မင့္မ်ား (0)
Share
ဆိုက္တခုလံုးသို႔