တရုတ္ရဲ႕အက်ိဳးျဖစ္ထြန္းမႈက ျမန္မာနဲ႔ပတ္သက္လို႔ အေမရိကန္ကို စိတ္ေျပာင္းေစသလား

2019-09-14
အီးေမးလ္
မွတ္ခ်က္ေပးပါ
Share
ပံုႏွိပ္ပါ
ေက်ာက္ျဖဴ အထူးစီးပြားေရးဇုန္ကို ေတ႔ြရစဥ္
ေက်ာက္ျဖဴ အထူးစီးပြားေရးဇုန္ကို ေတ႔ြရစဥ္
Photo: Min Thein Aung/ RFA

တရုတ္ရဲ႕ ျမန္မာျပည္ထဲက အက်ိဳးအျမတ္ေတြဟာ၊ ျမန္မာျပည္နဲ႔ပတ္သက္လို႔ လူ႔အခြင့္အေရးကိစၥေတြကို အာရံုစိုက္ဦးစားေပးေနတဲ့ အေမရိကန္ရဲ႕အျမင္ကို လမ္းေၾကာင္းေျပာင္းေပးေနတယ္လို႔ ဂ်ပန္ႏိုင္ငံထုတ္ Nikkei Asian Review သတင္းစာမွာ သံုးသပ္ခ်က္ေဆာင္းပါးတစ္ေစာင္ မေန႔ကေဖာ္ျပထားပါတယ္။

အဲဒီေဆာင္းပါးရဲ႕အစမွာေတာ့ အေမရိကန္ဟာ ျမန္မာကို တစ္ဘက္က လက္ဆြဲႏႈတ္ဆက္ေနခ်ိန္မွာ၊ က်န္တဲ့လက္ တစ္ဘက္က ရိုက္ေနဟန္ေပါက္တယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ ဆိုလိုတာက လြန္ခဲ့တဲ့ တစ္လခြဲသာသာေလာက္ကမွ ကာကြယ္ေရးဦးစီးခ်ဳပ္အပါအဝင္ စစ္တပ္ရဲ႕ ထိပ္ပိုင္းေခါင္းေဆာင္တခ်ိဳ႕ကို လူ႔အခြင့္အေရးခ်ဳိးေဖာက္မႈေတြအတြက္ အေမရိကန္က ျပည္ဝင္ခြင့္ပိတ္ပင္တဲ့ အေရးယူတာေဆာင္ရြက္ခဲ့ေပမယ့္၊ တစ္ဘက္မွာေတာ့ ၿပီးခဲ့တဲ့လဆန္းက ငါးရက္ၾကာျပဳလုပ္ခဲ့တဲ့ အေမရိကန္-အာဆီယံစစ္ေရးပူးတြဲ ေလ့က်င့္မႈမွာ ျမန္မာစစ္တပ္ကိုလည္း ပါဝင္ခြင့္ ေပးခဲ့တယ္လို႔ ေဆာင္းပါးက ေထာက္ျပပါတယ္။

ဒါဟာ အေမရိကန္အေနနဲ႔ ျမန္မာနဲ႔ပတ္သက္လို႔ မူဝါဒ တစ္သမတ္တည္းမရွိတဲ့ သေဘာလားဆိုၿပီးေတာ့ ေမးခြန္းထုတ္ပါတယ္။ အေျဖကေတာ့ တရုတ္ေၾကာင့္ပါတဲ့။

အေမရိကန္ဟာ ျမန္မာစစ္အစိုးရရဲ႕ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္အေပၚ ျပဳမူေဆာင္ရြက္ခ်က္ေတြကို ေတာက္ေလွ်ာက္ ဆန္႔က်င္ခဲ့ၿပီး၊ ျမန္မာျပည္မွာ အေမရိကန္ကုမၸဏီေတြ ရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံမႈမလုပ္ဖို႔ ပိတ္ပင္ တားျမစ္ခဲ့ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ သမၼတ ဦးသိန္းစိန္ ဦးေဆာင္တဲ့အစိုးရ တက္လာၿပီးတဲ့ေနာက္ ျမန္မာ့ ဒီမိုကေရစီေျပာင္းလဲမႈကို အေထာက္အကူ ျပဳနိုင္ဖို႔အတြက္ အေမရိကန္ဟာ သူအေရးယူထားတာေတြ ကို တစ္ရစ္ခ်င္း ေလွ်ာ့ခ်ေပးခဲ့ပါတယ္တဲ့။

ဒီလိုကေန အစိုးရအဖြဲ႔ကို ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ ဦးေဆာင္ခြင့္ရလာတဲ့ ၂၀၁၆ ခုႏွစ္မွာေတာ့ စီးပြားေရးပိတ္ဆို႔မႈ အားလံုးကို အေမရိကန္က ရုပ္သိမ္းေပးခဲ့ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ လက္ထဲအာဏာေရာက္လာလို႔မွ မၾကာခင္မွာပဲ ေနာက္ထပ္ လူသားခ်င္းစာနာမႈဆိုင္ရာ အျငင္းပြားဖြယ္ ျပႆနာႀကီးက ေပၚေပါက္လာပါေတာ့တယ္။ အဲဒါကေတာ့ ၂၀၁၇ ခုႏွစ္မွာျဖစ္သြားတဲ့ ရိုဟင္ဂ်ာျပႆနာပါပဲတဲ့။ ဒါေၾကာင့္ ဒီအမႈမွာ ကာကြယ္ေရးဦးစီးခ်ဳပ္ ပတ္သက္ခဲ့တယ္လို႔ အေမရိကန္ကလည္း ေကာက္ခ်က္ခ်ၿပီး အေရးယူပိတ္ဆို႔မႈအသစ္ ေဆာင္ရြက္ခဲ့ပါတယ္။

အခုလို အေရးယူပိတ္ဆို႔ခဲ့ေပမယ့္ တစ္ဘက္မွာေတာ့ ရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံမႈနဲ႔ဆိုင္တဲ့ ေဟာေျပာပြဲတစ္ခုကို အေမရိကန္က ဂ်ပန္နဲ႔ေပါင္းၿပီး ရန္ကုန္ၿမိဳ႕မွာ ၾသဂုတ္လ ၂၀ ရက္ေန႔က က်င္းပခဲ့ပါတယ္။ အေမရိကန္ကုမၸဏီေတြအေနနဲ႔ ျမန္မာနိုင္ငံမွာ ရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံဖို႔ စိတ္အားထက္သန္ေနပါတယ္လို႔ အေမရိကန္သံအမတ္ႀကီး စေကာ့မာဆီရယ္က ေျပာခဲ့ပါတယ္။

ဒါဟာဘာကိုျပလဲဆိုရင္၊ အေမရိကန္ဟာ ျမန္မာျပည္အတြက္ လူ႔အခြင့္အေရးနဲ႔ပတ္သက္လို႔ စိုးရိမ္ေပမယ့္၊ တစ္ဘက္မွာေတာ့ ျမန္မာကို သူ႔ရဲ႕အသိုင္းအဝိုင္းထဲ ဆြဲေခၚခ်င္ေနတာလို႔ ေဆာင္းပါးရွင္က ဆိုပါတယ္။

အေနာက္နိုင္ငံေတြက ျမန္မာကို အႏွစ္ႏွစ္ဆယ္နီးပါး ပိတ္ဆို႔အေရးယူထားတဲ့အခ်ိန္မွာ တရုတ္က ျမန္မာဘက္ကေန ရပ္ခဲ့ပါတယ္။ ဒီလုပ္ရပ္ေတြအားလံုးဟာ ျမန္မာအေပၚ တရုတ္ရဲ႕ ၾသဇာပိုၿပီးႀကီးထြားလာေစတယ္လို႔ သတိျပဳမိခဲ့ေပမယ့္၊ အေမရိကန္ဟာ ျမန္မာကို ဒီမိုကေရစီအသြင္ကူးေျပာင္းေရးကိုသာ ဦးစားေပးေနဆဲပါတဲ့။

ဒါေပမဲ့ တရုတ္က အိႏိၵယသမုဒၵရာထြက္ေပါက္အတြက္ ရခိုင္ျပည္နယ္ ေက်ာက္ျဖဴမွာ ေရနက္ဆိပ္ကမ္း တည္ေဆာက္လာတာက အေမရိကန္စိုးရိမ္တႀကီး ေစာင့္ၾကည့္ရတဲ့ အေနအထားေရာက္ လာတယ္လု႔ိဆိုပါတယ္။ ေက်ာက္ျဖဴေရနက္ဆိပ္ကမ္းကို သီရိလကၤာႏိုင္ငံက ဟမ္ဘန္တိုတာ ဆိပ္ကမ္းလိုျဖစ္လာမွာကို အေမရိကန္က စိုးရိမ္လာပံုရတယ္လို႔ အာဆီယံသံ အမတ္တစ္ဦးက ေျပာတယ္လို႔ ေဆာင္းပါးကဆိုပါတယ္။ "တရုတ္ဟာ အဲဒီဆိပ္ကမ္းကို စစ္ေရးအရ အသံုးျပဳလာနုိင္ တယ္လို႔ အႀကီးအက်ယ္ သံသယရွိထားတယ္" လို႔လည္း သံတမန္တစ္ဦးက ေျပာပါတယ္။ ပါကစၥတန္မွာလည္း အေနာက္ေတာင္ဘက္က ဂြာဒါဆိပ္ကမ္းကို တရုတ္က ၄၃ ႏွစ္ ငွားလိုက္ပါတယ္။

ေက်ာက္ျဖဴေရနက္ဆိပ္ကမ္းကလည္း မၾကာခင္မွာ တရုတ္ရဲ႕လက္ထဲ ေရာက္ေတာ့မွာျဖစ္တဲ့အတြက္ ေက်ာက္ျဖဴဆိပ္ကမ္း၊ သီရိလကၤာဆိပ္ကမ္းနဲ႔ ပါကစၥတန္ဆိပ္ကမ္းဆိုတဲ့ ဆိပ္ကမ္း သံုးခုဟာ အိႏိၵယသမုဒၵရာမွာ မဟာဗ်ဴဟာက်တဲ့ ဆိပ္ကမ္းေတြျဖစ္လာေတာ့မွာလို႔ ဆိုပါတယ္။

ဒီအေျခအေနက ေဟာမုတ္ေရလက္ၾကား လံုျခံဳေရးအတြက္ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ဖို႔ အီရန္နဲ႔ အဆင္ေျပေအာင္ အေမရိကန္က ႀကိဳးစားဖုိ႔ျဖစ္လာရပါေတာ့တယ္။ ေရနံတင္သေဘၤာေတြဟာ အဲဒီ ေဟာမုတ္ေရလက္ၾကားမွာ လံုလံုျခံဳျခံဳ သြားလာနုိင္တယ္ဆိုရင္ေတာင္ အိႏိၵယသမုဒၵရာမွာရွိေနမယ့္ တရုတ္ေရငုတ္သေဘၤာေတြရဲ့ ၿခိမ္းေျခာက္မႈေအာက္ ေရာက္သြားႏိုင္ေခ်ရွိေနပါတယ္။

ျမန္မာနိုင္ငံမွာ ရိုဟင္ဂ်ာျပႆနာဟာ လြန္ခဲ့တဲ့ ႏွစ္ႏွစ္ကတည္းကစခဲ့လို႔ အေမရိကန္နဲ႔ ဥေရာပက ျမန္မာနဲ႔ အတိုက္အခံျဖစ္ခဲ့ေပမယ့္ တရုတ္ကေတာ့ ဆက္ေျပလည္ေနတဲ့အျပင္ ၾသဇာေတာင္ ပိုႀကီးလာေနပါတယ္။

ဒီအေျခအေနနဲ႔ပတ္သက္လို႔ နိုင္ငံတကာ ကူညီေရးအဖြဲ႔ အရာရွိတစ္ေယာက္က "တရုတ္ဟာ ရိုဟင္ဂ်ာ ျပႆနာ ေျဖရွင္းေရးမွာ ကူညီဖို႔ထက္ ျမန္မာကို ေနာက္ကေနပံ့ပိုးၿပီး အထီးက်န္ေအာင္ လုပ္ထားသလားဆိုတာ စိတ္ထဲျဖစ္မိတယ္" လို႔ဆိုပါတယ္။ ဒီအေျခအေနဟာ အေမရိကန္အတြက္ ရိုဟင္ဂ်ာကိစၥမွာ ျမန္မာကိုပိုၿပီး ဖိအားေပးဖို႔ မလိုလားေတာ့တာမ်ိဳး ျဖစ္ေစတယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။

အခုဆိုရင္ အေမရိကန္ကာကြယ္ေရးဌာနဲ႔ ဗဟိုေထာက္လွမ္းေရး ေအဂ်င္စီက အရာရွိေတြဟာ ျမန္မာျပည္ကို ပိုၿပီးဝင္ထြက္သြားလာတာေတြ ရွိေနၿပီလို႔ဆိုပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ အေမရိကန္ မဟာဗ်ဴဟာ သမားေတြအတြက္ သီရိလကၤာနဲ႔ ပါကစၥတန္လို ျမန္မာႏိုင္ငံဟာ ပိုၿပီးေခါင္းေျခာက္ေစတဲ့ ႏိုင္ငံျဖစ္ေနတယ္လို႔ ေဆာင္းပါးရွင္က ဆိုပါတယ္။ အခုခ်ိန္ထိလည္း အေမရိကန္ဟာ ျမန္မာနဲ႔သံတမန္ ဆက္ဆံေရး ခိုင္ခိုင္ခံ့ခံ့မရွိခဲ့သလို ျမန္မာကို အေမွာင္ထဲမွာ ထားထားတုန္းပဲလို႔ ဆိုပါတယ္။

တစ္ဘက္မွာေတာ့ ဂ်ပန္အတြက္ ရွင္းလင္းတဲ့အျမင္ရွိတယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ ဂ်ပန္ဟာ ျမန္မာနဲ႔ဆက္ဆံေရးကို ထိန္းထားတယ္။ အရပ္သားအစိုးရလက္ထဲ အာဏာျပန္ေရာက္လာတာနဲ႔ ဂ်ပန္က ေငြေတြထုတ္ေခ်းခဲ့တယ္ လို႔ ဆိုပါတယ္။

ဒါေၾကာင့္ ဂ်ပန္ရဲ႕ မဟာမိတ္ျဖစ္တဲ့ အေမရိကန္အေနနဲ႔လည္း အလင္းျပေခၚေဆာင္ႏိုင္တဲ့ အေနအထားရွိတယ္လို႔ ေမွ်ာ္လင့္ရတဲ့အေၾကာင္း နစ္ကိုင္းရီဗ်ဴးသတင္းစာေဆာင္းပါးမွာ ေရးသားထားပါတယ္။

(RFA ဝိုင္းေတာ္သား ကိုေနရိန္ေက်ာ္ ေကာက္ႏုတ္တင္ျပသည္)

ကြန္မင့္မ်ား (0)
Share
ဆိုက္တခုလံုးသို႔