အရပ္သားေတြကို အကာအကြယ္ေပးဖို႔ HRW တုိက္တြန္း

2019-09-08
အီးေမးလ္
မွတ္ခ်က္ေပးပါ
Share
ပံုႏွိပ္ပါ
ကြတ္ခိုင္ၿမိဳ႕ မဟာစည္ေက်ာင္းမွာ ထြက္ေျပးခိုလံႈေနရတဲ့ ေဟြခုတ္မန္ထန္ရြာသားေတြကို ၂၀၁၉ စက္တင္ဘာ ၃ ရက္ေန႔ကေတြ႕ရစဥ္
ကြတ္ခိုင္ၿမိဳ႕ မဟာစည္ေက်ာင္းမွာ ထြက္ေျပးခိုလံႈေနရတဲ့ ေဟြခုတ္မန္ထန္ရြာသားေတြကို ၂၀၁၉ စက္တင္ဘာ ၃ ရက္ေန႔ကေတြ႕ရစဥ္
Photo: Kan Thar/RFA

ျမန္မာ့တပ္မေတာ္နဲ႔ ေျမာက္ပိုင္းသံုးဖဲြ႔အေနနဲ႔ အရပ္သားေတြကို အကာအကြယ္ေပးသင့္တယ္လို႔ နယူးေယာက္ အေျခစိုက္ လူ႔အခြင့္အေရးေစာင့္ၾကည့္ေရးအဖဲြ႔ HRW က မေန႔က ေျပာလိုက္ပါတယ္။

ရွမ္းျပည္နယ္ေျမာက္ပိုင္းမွာ ၾသဂုတ္လ ၁၅ ရက္ေန႔က စတင္ျဖစ္ပြားခဲ့တဲ့ ေျမာက္ပိုင္းသံုးဖဲြ႔နဲ႔ တပ္မေတာ္အၾကား တုိက္ပဲြေတြအတြင္း အနည္းဆံုး အရပ္သား ၁၇ ဦးေသဆံုးၿပီး၊ ၂၇ ဦး ထိခိုက္ဒဏ္ရာရရွိခဲ့တယ္လို႔ ကုလသမဂၢ စာရင္းေတြကို ကိုးကားၿပီး HRW က ေျပာထားပါတယ္။

ေသဆံုးသူနဲ႔ ထိခိုက္ဒဏ္ရာရသူအမ်ားစုဟာ အမ်ဳိးသမီးနဲ႔ ကေလးငယ္ေတြ ျဖစ္ပါတယ္။

ၾသဂုတ္လအတြင္း တိုက္ပဲြေတြေၾကာင့္ လူဦးေရ ၇၅၀၀ ေလာက္က အိုးအိမ္မဲ့ျဖစ္ေနၿပီး၊ ၃၅၀၀ ေလာက္က ကယ္ဆယ္ေရးစခန္းေတြမွာ ေနထိုင္ေနၾကရပါတယ္။

ထိခိုက္ဒဏ္ရာရသူေတြကို အကူအညီေပးမယ့္ ပရဟိတအဖဲြ႔ေတြရဲ႕ ယာဥ္တန္းေတြကို ႏွစ္ဖက္လက္နက္ကိုင္ အဖဲြ႔ေတြက တားဆီးခဲ့တာေၾကာင့္ အစားအေသာက္နဲ႔ ေဆး၀ါးျပတ္လပ္တာေတြ ၾကံဳေတြ႔ရတယ္လို႔လည္း HRW က ဆုိပါတယ္။

HRW ရဲ႕အာရွေဒသဆိုင္ရာ ညႊန္ၾကားေရးမွဴး Brad Adam က - တပ္မေတာ္နဲ႔ ေျမာက္ပိုင္းသံုးဖဲြ႔အေနနဲ႔ အရပ္သားေတြကို အကာအကြယ္ေပးရမယ္ဆုိတဲ့ စစ္ပဲြဥပေဒသေတြကို အသိအမွတ္ျပဳသင့္ေၾကာင္း၊ ႏွစ္ဖက္အဖဲြ႔ေတြအေနနဲ႔ အရပ္သားေတြကို အေၾကာင္းမဲ့ပစ္ခတ္တာေတြ ရပ္စဲသင့္ေၾကာင္း၊ အကူအညီလိုအပ္ေနသူေတြဆီ အေထာက္အပံ့ေတြ ေရာက္ရွိသင့္ေၾကာင္း မေန႔က ထုတ္ျပန္ခ်က္မွာ ေျပာထားပါတယ္။

ရွမ္းေျမာက္တုိက္ပဲြကာလအတြင္း ကူညီကယ္ဆယ္ေရးေတြ ေဆာင္ရြက္ခဲ့တဲ့ မူဆယ္ၿမိဳ႕ ကရုဏာလူမႈကူညီေရး အသင္း ဥကၠ႒ ဦးေသာင္းထြန္း က - သူၾကံဳေတ႔ြခဲ့ရတဲ့အေျခအေနကို အခုလို ေျပာပါတယ္။

"တကယ္တမ္းဆုိရင္ေတာ့ ပရဟိတအသင္းေတြတင္မကဘူး ျပည္ေထာင္စုလမ္းမႀကီးေပၚမွာ သြားလာေနတဲ့ ခရီးသည္တင္ကားေတြ၊ ကုန္ကားေတြဆိုတာက အျပစ္ရွိတဲ့ ျပည္သူမဟုတ္ဘူး၊ အျပစ္မဲ့ျပည္သူဗ်။ ဒီအျပစ္မဲ့ျပည္သူေတြကုိ အသက္အႏၱရာယ္ထိခိုက္တာေတြ၊ ကားေတြ မီးရႈိ႔တာေတြလည္း မလုပ္သင့္ပါဘူး။ မလုပ္ဖို႔လည္း တုိက္တြန္းခ်င္ပါတယ္"

ေသဆံုးသူေတြထဲမွာ စစ္ေဘးေရွာင္ေတြကို အကူအညီေပးမယ့္ ပရဟိတအဖဲြ႔၀င္တစ္ဦးလည္း ပါ၀င္ပါတယ္။ ႏိုင္ငံတကာစည္းမ်ဥ္းစည္းကမ္းေတြ၊ ဥပေဒသေတြထဲမွာ စစ္ေရး ၾကံရြယ္ခ်က္နဲ႔ အသံုးျပဳတာမဟုတ္တဲ့ ေဆးပစၥည္းသယ္ယူပို႔ေဆာင္ေရးယာဥ္ေတြ၊ လူနာတင္ယာဥ္ေတြကို တုိက္ခိုက္မႈအေပၚ တားျမစ္ထားပါတယ္။

လူသားခ်င္းစာနာေထာက္ထားမႈအကူအညီေတြ၊ စစ္ေဘးေရွာင္ေတြ လြတ္လပ္စြာသြားလာႏုိင္ဖို႔ တုိက္ပဲြေတြ ရပ္တန္႔ဖို႔ ႏွစ္ဖက္စလံုးမွာ တာ၀န္ရွိတယ္လို႔ HRW က ေျပာလိုက္ပါတယ္။

ထိခုိက္မႈ အမ်ားအျပားမွာ အရပ္သားေတြကို ပစ္မွတ္ျဖစ္ခဲ့ေပမယ့္ အဲဒီျဖစ္ရပ္ေတြအတြက္ ဘယ္လက္နက္ကိုင္ အဖဲြ႔အစည္းကမွ တာဝန္ယူျခင္း၊ ေတာင္းပန္ျခင္း၊ အေရးယူေဆာင္ရြက္ျခင္း မရိွခဲ့ပါဘူး။

အရပ္သားေသဆံုးထိခိုက္တာေတြအတြက္ တာ၀န္ယူမႈ တာ၀န္ခံမႈ ရွိသင့္တယ္လို႔ ဦးေသာင္းထြန္း ကလည္း ေျပာပါတယ္။

"အခုျဖစ္တဲ့ကိစၥေတြမွာေတာ့ ႏွစ္ဘက္ဘယ္အဖဲြ႔အစည္းေတြကမွ သူတုိ႔လုပ္တာပါလို႔ ဘယ္သူမွ တာ၀န္ခံတာ မရွိပါဘူးဗ်။ တကယ္တမ္းဆုိရင္ေတာ့ တဘက္က မလုပ္ရင္ တဘက္က လုပ္တာပါပဲ။ အဲဒါကိုေတာ့ တာ၀န္ယူမႈ တာ၀န္ခံမႈလည္း ရွိေစခ်င္ပါတယ္။  စည္းကမ္းေတြကိုလည္း လိုက္နာေစခ်င္ပါတယ္"

လန္ဒန္ အေျခစိုက္ အထင္ကရ လူ႔အခြင့္အေရးအဖဲြ႔ႀကီးျဖစ္တဲ့ အျပည္ျပည္ဆုိင္ရာ လြတ္ၿငိမ္းခ်မ္းသာခြင့္အဖဲြ႔ (AI) က အရပ္သားေတြကို ပစ္မွတ္ထားျခင္းဟာ စစ္ရာဇဝတ္မႈ က်ဴးလြန္တာျဖစ္တယ္လို႔ စက္တင္ဘာ ၃ ရက္ေန႔က ေျပာလုိက္ပါတယ္။

ပစ္ခတ္မႈေတြက ကြတ္ခုိင္ၿမဳိ႕ ေနအိမ္တလံုးကို ထိမွန္ၿပီး လူႀကီးႏွစ္ဦး ကေလးသံုးဦး ေသဆံုးခဲ့တဲ့ျဖစ္ရပ္ ေပၚေပါက္ၿပီး ရက္အနည္းငယ္အတြင္း ထုတ္ျပန္တဲ့ ေၾကညာခ်က္မွာ အဲဒီလို ေျပာလုိက္တာ ျဖစ္ပါတယ္။

ႏုိင္ငံတကာလူ႔အခြင့္အေရးအဖဲြ႔အစည္းေတြရဲ့ အခုလိုတုိက္တြန္းခ်က္ေတြနဲ႔ပတ္သက္လို႔ တပ္မေတာ္သတင္း မွန္ျပန္ၾကားေရးအဖဲ႔ြက ဗိုလ္မွဴးခ်ဳပ္ ေဇာ္မင္းထြန္းကုိ RFA က ဒီေန႔ ဆက္သြယ္ေပမယ့္ ဆက္သယ္လို႔ မရခဲ့ပါဘူး။

HRW နည္းတူ AI အဖဲြ႔ကလည္း စစ္မက္ျဖစ္ပြားရာေနရာမွာ ႏွစ္ဖက္တာ၀န္ရွိသူေတြ ႏုိင္ငံတကာစည္းမ်ဥ္းစည္းကမ္း လုိက္နာၾကဖို႔ တုိက္တြန္းခဲ့ပါတယ္။

ေျမာက္ပိုင္းသံုးဖဲြ႔ထဲက ရခိုင့္တပ္ေတာ္ AA ေျပာခြင့္ရသူ ခိုင္သုခက -

"ႏွစ္ဘက္လံုး အပစ္ရပ္ၾကဖို႔ ဒီလိုတုိက္တြန္းတာ တရားမွ်တမႈရွိတယ္လို႔ နားလည္တယ္။ ဗမာစစ္တပ္ဘက္က အရပ္သားေတြကို ဦးတည္တုိက္ခိုက္ေနတာ ရပ္တန္႔ဖို႔ေတာ့ လိုတာေပါ့။ ရွမ္းေျမာက္တုိက္ပဲြေတြမွာေရာ ရခိုင္ေဒသက တုိက္ပဲြဧရိယာေတြမွာေရာ ဗမာစစ္တပ္ဘက္က အက်အဆံုးမ်ားျပီဆုိရင္ အရပ္သားျပည္သူေတြကို ဦးတည္ျပီး သတ္ျဖတ္တာ ေတာ္ေတာ္ေလးလုပ္လာတာ ရွိတယ္။ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ကေတာ့ အဲဒီလိုလံုး၀မလုပ္ဘူး။ အရပ္သားေတြကို ဘယ္အေနအထားမွာပဲျဖစ္ျဖစ္ အေကာင္းဆံုးအကာအကြယ္လုပ္ရမယ္ဆုိတာ တပ္ဖဲြ႔ေတြ အားလံုးကို ညႊန္ၾကားထားျပီးျဖစ္တယ္"

ဒီအေတာအတြင္း ရခိုင္ေဒသ တုိက္ပဲြနယ္ေျမမွာလည္း အရပ္သားေတြ ထိခိုက္ ေသဆံုးမႈ ရိွေနေၾကာင္း သတင္းေတြမွာ မၾကာခဏ ေတြ႔ေနရပါတယ္။

ၾသဂုတ္လ ၁၅ ရက္ေန႔က ျပင္ဦးလြင္မွာရွိတဲ့ တပ္မေတာ္နည္းပညာတကၠသိုလ္၊ ျပင္ဦးလြင္တုိးဂိတ္ အပါအ၀င္ ေနရာ ၅ခုကို ေျမာက္ပိုင္းမဟာမိတ္အဖဲြ႔ ၃ဖဲြ႔က ၀င္ေရာက္တုိက္ခိုက္ခဲ့ရာမွာ အရပ္သား၊ စစ္သား နဲ႔ ရဲ ၁၄ ဦး ေသဆံုးခဲ့ျပီး အေဆာက္အအံု နဲ႔ ပစၥည္းတန္ဖိုး က်ပ္သိန္း ၂၈၀၀ ေက်ာ္ ဆံုးရႈံးခဲ့တယ္လို႔ ျမန္မာအစိုးရက ထုတ္ျပန္ထားပါတယ္။

(RFA သတင္းေထာက္ မဇင္မာဝင္း ေပးပို႔သည္)

ကြန္မင့္မ်ား (0)
Share
ဆိုက္တခုလံုးသို႔